Các nền văn minh cổ đại nổi bật nhất trong lịch sử loài người

Các nền văn minh cổ đại nổi bật nhất trong lịch sử loài người

Văn minh cổ đại là giai đoạn trong lịch sử con người phát triển kiến thức, nghệ thuật, kỹ thuật và tổ chức xã hội cơ bản. Mỗi nền văn minh cổ đại thường có những đặc điểm và thành tựu độc đáo của riêng nó, dựa trên ngữ cảnh lịch sử, địa lý và văn hóa của mỗi vùng.

Hãy cùng nhau khám phá các nền văn minh cổ đại nổi tiếng nhất, từng xuất hiện trong dòng chảy lịch sử của loài người ngay trong bài viết bên dưới nhé!

1. Văn minh cổ đại Lưỡng Hà (4000 – 3500 TCN)

Cái tên “Lưỡng Hà” xuất phát từ ngôn ngữ Hy Lạp cổ đại và có nghĩa là “vùng đất giữa hai con sông”, cụ thể là sông Tigris và sông Euphrates chuyên cung cấp nước sinh hoạt cho người dân Iraq và một phần lãnh thổ của Syria, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran ngày nay.

Lưỡng Hà là một trong các nền văn minh cổ đại xuất hiện sớm nhất trên thế giới. Thành phố, chữ viết và những tiến bộ công nghệ đầu tiên của nhân loại đều bắt nguồn từ tại đây. Điển hình là:

– Các thành phố nổi tiếng trong sách vở như Babylon, Ashur và Akkad.

– Người Sumer, cư dân của nền văn minh này, đã thiết lập nên các quy tắc cơ bản của văn minh, làm thành một bộ luật Hammurabi còn tồn tại đến ngày nay.

– Hệ thống số đếm cơ bản đến 60, đặt nền móng cho vòng 60 giây, giờ 60 phút và vòng tròn 360 độ.

– Thiên văn học của thành thị Babylon, lần đầu tiên trong lịch sử loài người, chia một năm thành 12 thời kỳ và đặt tên theo các chòm sao. Đó cũng chính là các cung hoàng đạo mà sau này chúng ta biết đến.

Nền văn minh cổ đại Lưỡng Hà
Nền văn minh cổ đại Lưỡng Hà

2. Nền văn minh cổ đại Ai Cập  (năm 3100 TCN)

Nền văn minh Ai Cập cổ đại được biết đến như một đế chế hùng mạnh nhất trong lịch sử 3000 năm trước đây. Ai Cập nổi tiếng với những kiến trúc vĩ đại như kin tự tháp Giza, mộ của vị vua Tutankhamun và tượng nhân sư Sphinx.

Các dự án kiến trúc này cần đến hàng triệu tấn đá để làm vật liệu xây dựng và số lượng người lao động để lắp ráp kim tự tháp là con số không đo đếm cụ thể được.

Người Ai Cập cổ đại cũng rất giỏi trong nông nghiệp và kỹ thuật: Để tận dụng lợi thế của nguồn nước lớn mạnh sông Nile, cư dân nơi đây đã tạo ra hệ thống kênh đào để dẫn nước tới các vùng trồng trọt và đảm bảo mùa màng ổn định.

Nền văn minh cổ đại Ai Cập
Nền văn minh cổ đại Ai Cập

Không kém gì so với các nền văn minh cổ đại khác, người dân Ai Cập đã để lại một kho di sản văn hóa khổng lồ cho nhân loại, bao gồm:

– Hệ thống chữ viết Hieroglyphics (chữ tượng hình) để ghi chép thông tin về lịch sử, tôn giáo và các sự kiện quan trọng, bằng cách điêu khắc trên tường đá và cả dùng mực viết trên giấy cói.

– Về toán học và thiên văn thì, họ đã biết chia một ngày thành 24 giờ và một năm thành 365 ngày. Những khối lập phương dùng để xây kim tự tháp đều có kích thước bằng một sải tay vô cùng chính xác.

Nền văn minh cổ đại này đã kết thúc vào năm 332 TCN, khi đó, Ai Cập đã bị chinh phục bởi Alexander Đại đế.

3. Nền văn minh thung lũng Indus (năm 3300 TCN)

Nền văn minh thung lũng sông Indus,  tồn tại trong khoảng thời gian từ khoảng 3300 đến 1300 trước Công nguyên, không hề có dấu tích bị tàn phá bởi chiến tranh khi được phát hiện.

Trong các khám phá của những nhà khảo cổ, nhiều phát hiện liên quan đến các dấu vết của sự quy hoạch thành phố có một tổ chức hoàn chỉnh. Các thành thị này có các ngôi nhà xây bằng gạch nung đồng nhất, được xếp theo cấu trúc dạng lưới, và họ còn phát hiện hệ thống thoát nước, xử lý nước thải và cấp nước tiên tiến.

Văn minh thung lũng Indus (Ấn Độ, Afghanistan và Pakistan ngày nay), là khởi nguồn của những tư tưởng tôn giáo tiến bộ đến ngày nay như Ấn Độ giáo, Hindu giáo,..

Nền văn minh thung lũng Indus
Nền văn minh Indus Valley cổ đại

4. Nền văn minh Trung Hoa cổ đại (năm 2000 TCN)

Văn minh Trung Hoa cổ đại – một thời kỳ phát triển hùng mạnh của chế độ phong kiến ngày xưa, thống lĩnh là vua chúa (hoàng đế), còn dưới trướng là các tầng lớp chư hầu, quý tộc, nông dân.

Nền văn minh được hình thành sớm nhất từ năm 2100 TCN, khởi đầu là triều đại nhà Hạ, nhà Thương, nhà Chu và kết thúc ở thời đại của nhà Tần. Các thành tựu mà Trung Quốc đạt được vẫn còn được lưu truyền đến ngày nay: bàn tính, toán học thập phân, lịch mặt trăng (âm lịch), giấy in,..

Tương tự như Ai Cập cổ đại, người dân Trung Hoa cổ đại cũng để lại rất nhiều công trình kiến trúc ấn tượng, vô cùng đồ sộ cho đến 2500 năm sau đó. Ví dụ như là Vạn lý trường thành, xây dựng kênh đào Grand Canal kết nối 2 con sông lớn trên thế giới là sông Dương Tử và sông Hoàng Hà, thúc đẩy giao thương thuận lợi và phát triển kinh tế trong nước mạnh mẽ.

Nền văn minh Trung Hoa cổ đại
Nền văn minh Trung Hoa cổ đại

5. Văn minh cổ đại Peru (năm 1800 TCN)

Peru cổ đại, hay còn được biết đến với tên gọi “Nền văn minh của các dân tộc Andean cổ đại”, là cái nôi văn hóa của những thời đại Chavín, Paracas, Nazca, Mochica, Tiwanaku và đặc biệt là văn minh Inca vĩ đại.

Đến thời đại của Inca, người dân nơi đây vẫn chưa có hệ thống chữ viết hoàn thiện, vì vậy, họ dùng các hình vẽ mang tính biểu tượng để trao đổi thông tin qua lại. Bên cạnh đó, người Peru cổ đại còn sáng tạo ra hệ thống tính toán đặc biệt dựa trên nút thắt, xây dựng mạng lưới các con đường cao tốc rộng lớn trên địa hình đầy khó khăn để nối kết các thị trấn và địa điểm cư trú, và đem lại sự đổi mới đáng kể trong các lĩnh vực kiến trúc và nông nghiệp.

So với các nền văn minh cổ đại khác thì Peru kém hơn về mặt y học. Do lối sống cách biệt với thế giới bên ngoài, một khi một mầm bệnh được du nhập vào khiến cho toàn bộ nền văn minh trở nên suy yếu hẳn, điển hình là đại dịch đậu mùa đã xuất hiện tại đây.

Nền văn minh cổ đại Peru
Nền văn minh cổ đại Peru

6. Nền văn minh Mesoamerica cổ đại (năm 1200 TCN)

Mesoamerica, một khu vực ở Trung Mỹ, trải dài từ Mexico phía Nam tới Honduras và El Salvador, bao gồm các nền văn minh cổ đại đầy bí ẩn trong dòng sông lịch sử. Những nền văn minh này đã tồn tại từ khoảng 2000 TCN đến đầu thế kỷ 16, khi người Tây Ban Nha đến và chinh phục khu vực.

– Olmec (c. 1400 – 400 TCN): Nền văn minh Olmec được xem là một trong những nền văn minh đầu tiên ở Mesoamerica. Thành tựu nổi tiếng ở đây là việc tạo ra các tượng đá khối lớn với các đặc điểm độc đáo, chẳng hạn như mặt mày tròn và đôi mắt mở rộng.

– Zapotec (c. 600 TCN – 800 CN): Dân tộc Zapotec phát triển ở thung lũng Oaxaca ở miền Nam Mexico. Họ đã xây dựng các thành phố và trung tâm thánh đạo, sử dụng một hệ thống viết chữ phức tạp.

– Maya (c. 2000 TCN – 1500 CN): Dân tộc Maya sống ở vùng Bán đảo Yucatán (bao gồm phần lớn Mexico ngày nay), Guatemala, Belize và vùng Trung Mỹ khác. Họ phát triển một hệ thống viết chữ riêng biệt và nổi tiếng với các thành phố và đền thờ phức tạp.

>> Tìm hiểu thêm về Sự phát triển vượt thời đại của văn minh Maya

– Aztec (c. 1345 – 1521 CN): Vào cuối thế kỷ 14, người Aztec thành lập Đế chế Aztec ở thung lũng Mexico,xây dựng thành phố Tenochtitlan trên hồ Texcoco, và đạt đến đỉnh cao của quyền lực và phồn thịnh trong thế kỷ 15. Đến năm 1521, Tenochtitlan bị người Tây Ban Nha dưới sự lãnh đạo của Hernán Cortés xâm chiếm, kết thúc sự tồn tại của Đế chế Aztec.

Văn minh Mesoamerica cổ đại
Văn minh Mesoamerica cổ đại

7. Nền văn minh cổ đại Islam

Islam là nền văn minh cổ đại duy nhất được sinh ra bởi tôn giáo, không có tôn giáo chính là không tồn tại Nhà nước. Cả một nền văn minh Islam không hề có bộ luật hành pháp riêng, mọi thứ đều được vận hành theo các giáo lý và nguyên tắc của đạo Hồi giáo và bao gồm một loạt các phương tiện văn hóa, xã hội, và khoa học.

Các di tích của nền minh còn sót lại những ngày nay là những tòa kiến trúc hình tháp độc đáo của các tòa nhà thánh đường Hồi giáo, những mảng trang trí họa tiết phức tạp, nghệ thuật thủ công như thêu và tranh thủy mặc.

Văn minh cổ đại Islam là nền văn minh không “biến mất” khỏi dòng chảy của thời gian. Kể từ khi ra đời, văn minh Islam vẫn tiếp tục thúc đẩy tôn trọng đối với giáo lý và lối sống của nó, tiếp diễn cho đến toàn cầu ngày nay.

Nền văn minh cổ đại Islam
Nền văn minh cổ đại Islam

Trên đây là các nền văn minh cổ đại được cho là xuất hiện sớm nhất trên thế giới hiện nay. Hãy theo dõi Khoa học vui nhộn của chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin về lịch sử cổ đại nhé!