Hiện tượng thủy triều đỏ | Nguyên nhân, tác hại và biện pháp

hiện tượng thủy triều đỏ

Thủy triều đỏ, một hiện tượng thiên nhiên bí ẩn, có thể tạo ra cảnh quan đẹp mắt với màu biển đỏ rực rỡ, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng cho hệ sinh thái và sức khỏe của con người. Hãy cùng Khoa học vui nhộn tìm hiểu hiện tượng thủy triều đỏ ngay nhé, một hiện tượng đầy thú vị mà không thiếu sự nguy hiểm!

Thủy triều đỏ là gì?

Thủy triều đỏ, còn gọi là tảo nở hoa, là hiện tượng nước biển bị nhuộm màu đỏ tươi hoặc đỏ cam. Khi lượng tảo có trong vùng biển sinh sản quá mức bình thường, khiến mặt nước bị đục hoặc chuyển thành màu hồng, cam, đỏ,.. đã tạo nên hiện tượng thiên nhiên đặc biệt này. Tên gọi thủy triều đỏ không phản ánh đúng hoạt động của thủy triều, mà chỉ đơn giản nói về sự tăng trưởng mật độ đột ngột của tảo biển.

Hiện tượng thủy triều đỏ là gì?
Hiện tượng thủy triều đỏ là gì?

Hiện nay, thuật ngữ “Thủy triều đỏ” dần được loại bỏ khỏi lĩnh vực nghiên cứu, bởi vì hiện tượng này không nhất thiết phải có màu đỏ. Trong nhiều trường hợp, nước biển có thể đổi màu tím, màu đỏ, màu đen,.. hay thậm chí có cả trường hợp nước không đổi màu. Qua đó càng khẳng định chúng không hề liên quan đến hoạt động của thủy triều.

Nguyên nhân gây hiện tượng thủy triều đỏ

Có nhiều nguyên nhân gây ra hiện tượng thủy triều đỏ, xuất phát chủ yếu từ các yếu tố sau:

– Tảo nở hoa: Một số loại tảo biển có tên gọi là tảo nước đỏ có thể sinh ra các hợp chất chứa pigment có màu đỏ cam. Khi số lượng tảo nước đỏ tăng lên quá mức bình thường, chúng làm cho nước biển mất đi màu tự nhiên và bị chuyển màu.

– Nồng độ oxy trong nước bị giảm đột ngột cũng gây ra hiện tượng thủy triều đỏ. Khi mà điều kiện thời tiết làm nhiệt độ tăng nhanh bất ngờ, dẫn đến sự trao đổi nước kém, hạ thấp lượng dinh dưỡng có trong nước thì khu vực môi trường bị biến động, gây ra tình trạng thủy triều đỏ.

– Lượng lớn chất thải đổ ra biển từ các khu dân cư, các trang trại, các nhà máy xí nghiệp,.. chứa nhiều dưỡng chất hữu cơ. Khi đó, tảo biển hấp thu nhiều chất dinh dưỡng hơn, dễ sinh sôi nảy nở hơn và gây ra hiện tượng thủy triều đỏ.

– Bụi giàu sắt đến từ các vùng sa mạc rộng lớn như Sahara làm cho nước biển nhiễm phèn nặng, khiến cho nước ngả sang màu vàng cam hoặc là đỏ nâu.

Tác hại nghiêm trọng của hiện tượng thủy triều đỏ là gì?

  • Gây hại cho sinh vật biển

Trong hệ sinh thái của đại dương, tảo là mắt xích quan trọng trong chuỗi thức ăn. Tảo biển là nguồn thức ăn lớn giàu dinh dưỡng cho các loài sinh vật biển, đặc biệt là giai đoạn tảo nở hoa, sẽ mang đến nguồn dưỡng chất phong phú cho môi trường. Tuy nhiên, tảo sinh sản quá mức sẽ dẫn đến mất cân bằng trong tự nhiên, gây nên nhiều tác động tiêu cực cho môi trường dưới đại dương.

Thủy triều đỏ giết chết hàng loạt tôm cá
Thủy triều đỏ giết chết hàng loạt tôm cá

Đối với loài tảo biển có độc, nếu sự sinh sôi vượt mức kiểm soát, sẽ dẫn đến hàng loạt cái chết của thủy hải sản, nghiêm trọng hơn nữa là hệ sinh thái có thể bị phá hủy hoàn toàn.

Ở trường hợp của loài tảo không mang độc tính, cũng có khả năng giết hại toàn bộ sinh vật sinh sống trong môi trường. Khi tảo nở hoa và chết đi, quá trình phân hủy tảo diễn ra sẽ hút cạn khí oxy có trong vùng biển, thậm chí là không khí ở trên bề mặt cũng trở nên khó thở hơn bao giờ hết.

  • Nguy hiểm cho con người

Con người cũng có khả năng trở thành nạn nhân của hiện tượng thủy triều đỏ, khi tiếp xúc quá gần hoặc ăn phải sinh vật bị nhiễm độc tảo. Ví dụ như trường hợp ở mặt hồ Capaum Pond (bang Massachusetts, Hoa Kỳ), nơi thường xảy ra hiện tượng tảo nở hoa. Khi mà tảo lam có trong hồ sinh sôi quá nhiều, sẽ thải ra lượng lớn khí ATX (thuộc loại độc cyanotoxin), có thể tác động trực tiếp lên thần kinh, gây các cơn co giật và liệt hô hấp cho người hít phải.

>> Tham khảo từ bài báo Tảo nở hoa thải chất độc gây co giật và suy hô hấp vào không khí

hiện tượng tảo lam ở mặt hồ Capaum Pond
Tảo lam nở hoa ở hồ Capaum Pond thải ra khí độc chết người
  • Tác động đến kinh tế và xã hội

Những thiệt hại gây ra bởi hiện tượng thủy triều đỏ đến với nền kinh tế không hề nhỏ. Gánh chịu trực tiếp hậu quả chính là những người dân đang sinh sống bằng nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản. Quá trình tảo nở hoa giết chết hàng loạt tôm cá nghiêm trọng, kinh tế biển bị suy thoái và rất khó phục hồi trong thời gian ngắn.

Các biện pháp phòng ngừa tác hại của thủy triều đỏ

  • Phải nắm rõ hiện tượng thủy triều đỏ là gì, có kiến thức để hiểu nguyên nhân và tác hại nghiêm trọng của thủy triều đỏ. Từ đó, bạn mới có khả năng lập ra kế hoạch và các biện pháp hạn chế mức độ nguy hiểm của hiện tượng này.
  • Kiểm soát nghiêm ngặt những nguồn chất thải ra ngoài, đặc biệt là các vùng có nuôi trồng thủy hải sản.
  • Sử dụng các biện pháp sinh học để hạn chế tảo sinh sôi, ví dụ như thả thêm nhiều loài tôm cá chuyên ăn tảo xuống khu vực để giải quyết vấn đề.
  • Thường xuyên làm công tác quản lý môi trường biển, các khu vực ven sông hồ.
  • Lập bản đồ đánh dấu các địa điểm có khả năng xảy ra hiện tượng thủy triều đỏ cao hơn so với bình thường.
Cùng nhau thực hiện các biện pháp giảm thiểu tác hại của thủy triều đỏ
Cùng nhau thực hiện các biện pháp giảm thiểu tác hại của thủy triều đỏ

Khoảng thời gian thủy triều đỏ xảy ra là bao lâu?

Thời gian xảy ra hiện tượng thủy triều đỏ kéo dài ngắn nhất là vài tuần, dài nhất có thể tính bằng năm. Trong quá trình tảo nở hoa, lượng oxy sẽ sụt giảm nghiêm trọng, gây mất cân bằng sinh thái, thậm chí là tạo ra một “vùng biển chết” theo đúng nghĩa đen. Tuy nhiên, thời gian thủy triều đỏ diễn ra còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố ngoại cảnh như ánh sáng, hàm lượng dinh dưỡng cung cấp cho khu vực, độ mặn của nước, thêm cả hướng gió và dòng chảy của nước.

Thủy triều đỏ ở việt nam xảy ra ở những vùng biển nào?

Hiện tượng thủy triều đỏ ở Việt Nam đã xảy ra ở nhiều nơi. Đáng chú ý là các vùng biển thuộc địa phận Bình Thuận, một tỉnh có tần suất tảo nở hoa diễn ra khá thường xuyên. Các trận bọt biển màu đỏ, màu vàng hay xuất hiện ở bãi Mũi Né – Hòn Rơm chính là dấu hiệu của thủy triều đỏ.

Vùng duyên hải Nam Trung Bộ của nước ta thường gặp phải tình trạng xác của nhiều sinh vật biển trôi dạt vào bờ, sau đó chúng phân hủy, bốc nên mùi hôi thối và gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường biển nghiêm trọng. Các tỉnh thành như Kháng Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Phan Thiết, Mũi Né thường xuyên gánh chịu hậu quả của hiện tượng thủy triều đỏ. Các hoạt động du lịch của vùng cũng bị gây nhiều trở ngại.

Thủy triều đỏ gây ra nhiều tác động tiêu cực cho nền kinh tế biển
Thủy triều đỏ gây ra nhiều tác động tiêu cực cho nền kinh tế biển

Hiện tượng thủy triều đỏ vô cùng nguy hiểm đối với môi trường cũng như sức khỏe của các loài sinh vật khi tiếp xúc gần, bao gồm cả con người. Vậy nên, mỗi chúng ta phải biết chung tay chủ động nâng cao ý thức phòng chống tác hại, hạn chế những hậu quả tiêu cực của hiện tượng này.